كه در هنگام گرفتن آن دچار برحاء - حالتى شبيه بيهوشى - مىشد ، و اين معنا در روايات بسيار زياد آمده . و اما از حيث تحقق بخشيدن به حقايق معارفش ، و ساده تر بگويم توحيد و معارف اعتقادى و اخلاقيش را در خود پياده كردن ، آن قدر سنگين است كه در بيان سنگينيش كافى است آيات زيرا را بخوانيم كه مىفرمايد : « لَوْ أَنْزَلْنا هذَا الْقُرْآنَ عَلى جَبَلٍ لَرَأَيْتَه خاشِعاً مُتَصَدِّعاً مِنْ خَشْيَةِ اللَّه وَتِلْكَ الأَمْثالُ نَضْرِبُها لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ » « 1 » و « وَلَوْ أَنَّ قُرْآناً سُيِّرَتْ بِه الْجِبالُ أَوْ قُطِّعَتْ بِه الأَرْضُ أَوْ كُلِّمَ بِه الْمَوْتى » « 2 » كه در اولى مىفرمايد كوه تحمل آن را ندارد كه قرآن بر او نازل شود ، و اگر بر كوه نازل مىشد كوه خاشع و از ترس خدا پاره پاره مىشد ، و در دومى از اين معنا خبر داده كه با اين قرآن مىتوان كوه ها را به حركت در آورد ، و زمين را پاره پاره كرد ، و با مردگان سخن گفت . قرآن كريم نه تنها به آن دو اعتبار سنگين است ، بلكه به اعتبار پياده كردنش در جامعه و دعوت مردم به اينكه مراسم دين حنيف را به پا دارند ، و خلاصه برترى دادن اين دين حنيف بر ساير اديان نيز سنگين است ، شاهد سنگينيش مصائب و ناملايماتى است كه رسول خدا ( ص ) در راه خدا تحمل كرد ، و آزارهايى است كه براى خدا چشيد ، كه آيات قرآن هم پاره اى از انواع ايذاءها و استهزاءها و خطاكاريهايى كه آن جناب از مشركين و كفار و منافقين و بيماردلان ديد حكايت كرده است . پس اينكه مىفرمايد : * ( « إِنَّا سَنُلْقِي عَلَيْكَ قَوْلًا ثَقِيلًا » ) * منظور از « قول ثقيل » همين قرآن عظيم است ، به دليل اينكه اين آيات را كه در اول بعثت نازل شده براى هر كس بخوانى همين به ذهنش مىرسد ، مفسرين هم قول ثقيل را به قرآن تفسير كرده‌اند . اين آيه در مقام تعليل حكمى است كه جمله * ( « قُمِ اللَّيْلَ . . . » ) * بر آن دلالت دارد ، در نتيجه به مقتضاى سياق - با در نظر گرفتن اينكه خطاب به خصوص رسول خدا ( ص ) است - اين معنا را مىرساند كه اگر گفتيم شبزنده دارى كن ، و در شب با خواندن نماز متوجه درگاه ما شو ، براى اين بود كه خود را براى كرامت قرب و شرف حضور ، و افتخار همكلامى با ما آماده سازى ، تا ما قول ثقيلى را بر تو القاء كنيم .

--> ( 1 ) اگر اين قرآن را بر كوهى نازل مىكرديم مىديدى كه در برابر آن خشوع مىكند و از خوف خدا مىشكافد . و اينها مثالهايى است كه براى مردم مىزنيم تا در آن بينديشند . سوره حشر ، آيه 21 . ( 2 ) اگر به وسيله قرآن كوه ها به حركت در آيند و زمينها قطعه قطعه شوند و بوسيله آن با مردگان سخن گفته شود ( باز هم ايمان نخواهند آورد ) . سوره رعد ، آيه 31 .